Balık Akvaryumu Kurma ve Bakma
Akvaryum, ilk bakışta en kolay evcil hayvan seçeneği gibi görünür. Bir cam kutu, biraz su, iki üç balık. Gerçek biraz farklı. Balıklar hava değil su solur; suyun kalitesi onlar için hem yiyecek hem de nefes demektir. Su bozulduğunda balık bunu size havlayarak ya da miyavlayarak söyleyemez.
Yeni başlayanların en sık yaptığı hata da burada: akvaryumu bugün kurup aynı gün balık atmak. Bu yüzden ilk balıklar genelde birkaç hafta içinde kaybedilir. Doğru balık akvaryumu kurulumu aslında sabır işidir ve büyük kısmı balık gelmeden önce tamamlanır.
Asıl Sorun: Görünmeyen Kirlilik
Balık yer, dışkı bırakır. Yem artıkları dibe çöker. Bunlar suda amonyaka dönüşür. Amonyak balık için zehirdir.
Sağlıklı bir akvaryumda filtre malzemesinin içinde faydalı bakteriler yaşar. Bu bakteriler:
- Amonyağı nitrite çevirir.
- Nitriti nitrata çevirir.
- Nitrat ise su değişimiyle dışarı atılır.
Bu döngünün kurulmasına demleme ya da olgunlaştırma denir. Yeni akvaryumda bu bakteriler henüz yoktur. Süre genellikle 3-6 haftadır. Sabırsızlık en pahalı hatadır.
Akvaryum Boyutu Seçimi
Küçük akvaryum daha kolay sanılır. Tam tersi doğrudur. Su hacmi arttıkça hatalarınız seyrelir, sıcaklık daha yavaş değişir, kirlilik daha az hissedilir.
| Hacim | Uygun balık | Zorluk | Not |
|---|---|---|---|
| 10-20 litre | Tek beta, karides | Yüksek | Su çok çabuk bozulur, sürü balığı barındırmaz |
| 40-60 litre | Neon, zebra, moli, plati | Orta | Yeni başlayan için mantıklı alt sınır |
| 80-120 litre | Sürü halinde küçük balıklar, korydoras | Düşük | En dengeli seçenek, hata payı geniş |
| 150 litre üstü | Büyük türler, bitkili tanklar | Orta | Yer, ağırlık ve bütçe planı şart |
Küçük fanus tipi kaplar filtresiz ve ısıtıcısızdır. Bunları hiç düşünmeyin.
Ekipman: Nesi Gerekli, Nesi Süs?
| Ekipman | Gerekli mi? | Açıklama |
|---|---|---|
| Filtre | Zorunlu | Bakteri yuvası burada. Kalbi sayılır. |
| Isıtıcı + termometre | Tropikal balıkta zorunlu | Çoğu tür 24-26 °C ister. Ani değişim hastalık yapar. |
| Su testi kiti | Çok önemli | Amonyak ve nitrit ölçmeden demlemeyi anlayamazsınız. |
| Klor giderici | Zorunlu | Musluk suyundaki klor bakterileri ve balığı öldürür. |
| Aydınlatma | Bitki varsa gerekli | Günde 6-8 saat yeter. Fazlası yosun yapar. |
| Hava motoru | Genelde opsiyonel | Filtre yüzeyi hareketlendiriyorsa şart değil. |
| Süs, mağara, bitki | Faydalı | Saklanma alanı stresi azaltır. |
Kurulum: Adım Adım
- Yer seçin. Düz, sağlam, güneş almayan bir nokta. Dolu akvaryum çok ağırdır; sonradan taşınamaz.
- Kumu yıkayın. Su berraklaşana kadar durulayın, sonra tabana yayın.
- Dekoru yerleştirin. Keskin kenarlı taş kullanmayın.
- Suyu yavaş doldurun. Kumu dağıtmamak için bir tabak üstüne dökün.
- Klor gidericiyi ekleyin. Şişedeki doza uyun.
- Filtreyi ve ısıtıcıyı çalıştırın. Sıcaklığı ayarlayın.
- Demlemeyi başlatın. Balıksız bekleyin. Bakterilere besin vermek için çok az yem atabilir ya da hazır bakteri kültürü kullanabilirsiniz.
- Test edin. Amonyak ve nitrit sıfıra düşüp nitrat görünmeye başladığında hazırsınız.
- İlk balıkları az sayıda alın. 3-5 dayanıklı balık yeter.
Balık Eklerken Dikkat
- Poşeti 20 dakika su yüzeyinde bekletin, sıcaklık eşitlensin.
- Yavaş yavaş akvaryum suyu ekleyip balığı alıştırın.
- Poşet suyunu akvaryuma boşaltmayın, balığı kepçeyle alın.
- Tür uyumuna bakın. Bazı balıklar yüzgeç ısırır, bazıları sürü olmadan stres yapar.
- Aşırı kalabalıktan kaçının. Yeni akvaryumda az balık, az sorun.
Haftalık ve Aylık Bakım
| Sıklık | Yapılacak iş |
|---|---|
| Her gün | Balıkları izle, 1-2 dakikada bitecek kadar yem ver, sıcaklığa bak |
| Haftalık | %20-25 su değişimi, dip sifonu, cam temizliği |
| 2-4 haftada bir | Filtre süngerini akvaryum suyunda hafifçe sık (musluk suyunda asla) |
| Aylık | Su testi, bitki budama, ekipman kontrolü |